KENDİMCE - Ölümü’nün 24’üncü yılında PETER WEISS

KENDİMCE

Ölümü’nün 24’üncü yılında PETER WEISS

" bütün mesele kendini saçından tutup yükseltebilmekte ve dünyaya yeni bir gözle bakabilmekte " - Peter Weiss

PETER WEISS ;

( 8 Kasım 1916 - Postdam / Almanya ; 10 Mayıs 1982 - Stockholm / İsveç )

Dokuma imalatçısı Yahudi bir baba ile aktris bir annenin oğludur Peter Weiss. Nazi baskısı nedeniyle Londra'ya göç etmeden önce 18 yaşına kadar Almanya'da yaşamıştır.

1960'larda yayımlanan otobiyografik romanları; Ailenin Ayrılması ve Kaçış Noktası'nda yaşamının ayrıntılarını, tanıklık ettiği çağın, yakın ve uzak çevresinin onda açtığı yaraları, dünya ile birlikte yaşadığı değişimi anlatır. Öldüğünde ardında sekiz oyun, üç roman ve dokuzyüz sayfayı aşan not defterleri bırakmıştır.

Tüm yapıtlarında savaşın yıkıcı izlerini ve sömürünün, işkencenin karşısına dikilen bir başkaldırıyı cesurca ortaya koymuştur. Birey - toplum çelişkisi yapıtlarındaki temel sorgulamalardan birini oluşturur. Yapıtlarının çok katmanlı yapısı, izleyiciyi, kendisini ve içinde yaşadığı toplumu, dünyayı farklı düzlemlerde sorgulamaya, tartışmaya yöneltir. Sömürülen ve ezilen insanların haklarını savunan, çağdaş dünyanın vahşetini, uyumsuzluğunu ve yabancılaşmasını derinliğine irdeleyen bir yazardır Weiss.

Ona göre; "eleştirmekten, değiştirmek istemekten vazgeçmek, insanın kendisinden vazgeçmesi" anlamına gelir. Eleştirmek ise sadece düşünsel bir çaba değildir, eylemi, değiştirme isteğini barındırmalıdır. Ünlü eseri Marat / Sade'da, Jean Paul Marat'ın haykırdığı;

" Hareketsiz izlemiyorum, müdahale ediyorum. Benim için yanlışsa düzeltmek, geliştirmek istiyorum. Nedenini arıyorum, seçenek sunuyorum. Bütün mesele kendini saçından tutup yükseltebilmekte ve dünyaya yeni bir gözle bakabilmekte "
sözleri, Weiss'ın yaşama karşı duruşu ve kendi haykırışı gibidir.

Weiss, 20.ci yüzyılın vahşi çarklarına ve kendi kurtuluşu, kendi varoluşundan başka bir şey düşünmeyen bencil insanının bu çarklara kolayca boyun eğişine karşı durur , uyarır. Ona göre;

" Kültür, birşeye cesaret edebilme sorunudur. Okumaya cesaret edebilme, bir görüşe inanmaya cesaret edebilme, görüşlerini açıklayabilme cesaretidir."

Yapıtlarında bu cesareti sorgular ve sorgulatır. Weiss, insanı; kendisiyle, yaşadığı dünya ve içinde bulunduğu toplumla yüzleşmeye, buna cesaretle göğüs germeye ve eyleme geçmeye iter. Peter Weiss, bu yüzleşmeyi yaşamı boyunca yapıtlarıyla ortaya koymuş cesur bir yazardır.

" Jean Paul Marat'ın Takip Edilip Öldürülmesinin, Charenton Akıl Hastanesi'nde Marquis De Sade Yönetiminde Hastalar Tarafından Canlandırılması "; kısa adı ile Marat / Sade adlı ünlü esrinden, Marat'ın ağzından dinlediğimiz aşağıdaki satırlar da bunu göstermiyor mu?

Devrimimiz sonunda bastırılınca
ve size şimdi herşeyin
daha iyi olduğunu söylediklerinde
sakın aldanmayın.
Yoksullar gizlendiği için
gözünüze çarpmıyorsa yoksulluk
ücretlerinizi arttırıp
yeni teknolojilerin sokuşturduğu
o yeni ve işe yaramaz eşyalardan
almanızı sağlasalar bile
hiç bu kadar iyi olmadığınızı
zannetseniz bile
bu onların
sizden daha fazlasına sahip olanların sloganıdır
Babacan tavırlarıyla omuzunuzu okşayıp
sözünü etmeye değecek bir eşitsizlik yok
savaşmak için
bir neden yok deseler bile
sakın aldanmayın
Çünkü onlara inanırsanız
mermer evlerinde ve granit bankalarında
kontrolü ele geçirecekler
kültür getirdikleri savıyla
dünya halklarını soyacaklar
Dikkatli olun
istediklerini aldıktan sonra
altınlarını korumak için
köle ruhlu bilim adamlarının
yaptığı ve giderek
daha ölümcül olan silahlarla
sizleri savaşlara gönderecekler
sonunda bir parmak hareketiyle
milyonlarcanızı milyonlarca parçaya ayıracaklar

www.karmadrama.com’dan derlenmiştir.

Dostçakalın…