İŞLEMCİ - CPU (Centeral Processing Unit - Merkezi İşlem Birimi)

BİLGİ : Kimi bir kibrit kutusu, kimi ise bir el kadar boyutu olan silikondan yapılmış elektronik çiplerdir. Birçok kişi işlemcileri bilgisayarın beyni olarak kabul eder. Bu kısmen doğrudur çünkü bilgisayar denilen kutunun yaptığı işlemlerin neredeyse tamamını bu elektronik parça yapar. Sadece bilgi saklama konusunda bir görevi yoktur. Saniyede binlerce hatta milyonlarca işlem yapar kısacası mükemmel bir hesap makinesidir. Daha hızlı işlemci demek aynı anda yapılabilen işlem sayısının artması demektir. Bu da çalıştırdığınız programların hızını etkiler. Örneğin Excel tablolarınızın hesaplanması daha çabuklaşır veya oyunlarda duraklama olma ihtimali azalır. Bir de tabi aynı anda çalıştırılan program sayısı arttıkça işlemcinin hepsiyle aynı anda uğraşabilmesi için daha hızlı olmasında fayda vardır. İnternetin hızlı olmasıyla işlemcinin hiçbir alakası olmadığını da bilmenizde fayda var.

AYRINTI : Peki işlemcinin daha hızlı olduğunu nasıl anlayacağız? Özelliklerine baktığınızda yanında xxxMHz veya xxxGHz yazar. MHz : MegaHertz, GHz : GigaHertz anlamına gelir ve işlemcinin hızını (frekansını) ifade eder. 1 GHz = 1000 MHZ dir yani 1.5 GHz demek aslında 1500 MHz anlamına gelir. Böylece basitçe karşılaştırarak hangisinin hızlı olduğunu anlayabilirsiniz (büyük olan hızlıdır). Yalnız dikkat etmeniz gereken bir nokta var o da bu kuralın sadece aynı tip işlemciler için geçerli olduğudur! Örneğin Celeron 700 MHz işlemci PIII 700 MHz işlemciden çok daha yavaştır ama Celeron 900 MHz işlemci Celeron 700 MHz işlemciden daha hızlıdır.

ÖNERİ : Öncelikle şunu bilmenizde fayda var; teknolojinin hızlı ilerleyişi ve fiyatların hızlı düşüşü nedeniyle şu anda piyasada bulabileceğiniz işlemcilerin en yavaşı olan Celeron işlemcilerin dahi hızı birçok işlem için oldukça yeterlidir. Hele ki şirketinizde bilgisayarı daktilo gibi kullanacaksanız ya da muhasebe işlemleri yapacaksanız en düşük işlemci dahi işinizi rahatlıkla görecektir. Ancak her türlü programı kapsamlı bir şekilde kullanmak, yeni çıkan üç boyutlu oyunları sorunsuz oynamak istiyorum diyorsanız işlemcinizi bütçenizin karşılayabileceğinin en iyisi olarak seçmenizde fayda var. Lütfen şunu da unutmayın; bilgisayarın hızını sadece işlemci etkilemez. Hafıza miktarı, ekran kartı hızı gibi faktörler de çok önemlidir ve belki de yavaş bir işlemci ile beraber bunların iyi olması sizin için daha mantıklı ve ekonomik olacaktır.


ANA KART - MOTHERBOARD / MAINBOARD

BİLGİ : Bilgisayarın tüm parçalarının bağlandığı en büyük elektronik karttır. Kasa içerisindeki en büyük yeri işgal eder ve işlemci, hafıza, tüm kartlar (ses kartı, ekran kartı, modem, televizyon kartı vs.) ile tüm sürücü tipi aygıtlar (disket sürücü, CD-ROM, sabit disk v.s.) bu karta bağlıdırlar. Bu aygıtlardan kart tipinde olanları direkt ana kart üzerindeki özel yuvalara takılır, diğer sürücü tipindeki aygıtlar ise özel kablolar vasıtasıyla ana karta bağlanırlar. Görevi ise tüm bu aygıtlar arasındaki iletişimi sağlamaktır. Vücudumuzla karşılaştırıldığında sinir sistemine karşılık geldiğini bile söyleyebiliriz. Bazı ana kartlar bahsedilen ek kartlardan bir kısmını içerirler. Örneğin ekran kartı, ses kartı gibi bazı kartlar ana kart ile bütünleşik olarak gelir ve kısmen daha ucuza malolur.

AYRINTI : Ana Kart seçimi çok önemli bir konudur çünkü buna takılacak parçalar ile uyumlu olmaları zorunludur. Takılacak işlemcinin tipine ve hızına, takılacak hafızanın tipine, takılacak sürücülerin teknolojilerine uygun ana kart seçilmesi gerekir. Örneğin bir Pentium III takılan ana karta Pentium 4 işlemci takamazsınız. AMD markalı işlemciler için yine farklı bir ana kart almanız gerekir. SDRAM hafızalar RDRAM kullanan ana kartlarla kullanılamaz. Son teknoloji sabit disk sürücülerin ULTRA/ATA tiplerine uygun ana kart seçilmemişse bu performanslarından faydalanılamaz vs. Gerçekten karışık öyle değil mi?

ÖNERİ : Normalde profesyoneller haricinde hiçbir müşteri ana kart seçmek zorunda kalmaz çünkü bilgisayarcıya söylediğiniz sadece bilgisayarınızın ne kadar hızlı ve kapasiteli olmasını istediğinizdir. Gerisini bilgisayarcınız kendisi halleder. Seçtiğiniz işlemci, hafıza, sürücülere göre ana kart seçimini yapar ve size bunu verir. Ama sizin bilmeniz gereken nokta bilgisayarcıların sizin ihtiyaçlarınıza en uygun ana kartı değil ihtiyaçlarınızı minimumda karşılayacak ana kartı vereceğidir. Bu şekilde hem sizi memnun ederler hem de maliyeti minimumda tutabilirler. Peki bu en iyi durum mudur? Maalesef değildir çünkü birkaç ay sonra işlemcinizi değiştirmek ve bilgisayarınızı hızlandırmak istediğinizde ana kartınızın yeni takmak istediğiniz işlemciyi kabul etmediğini öğrenip hüsrana uğrarsınız. Hem işlemciyi hem de ana kartı yenilemek zorunda kalırsınız, kim bilir belki başka parçaları da... Ana kart ile bütünleşik olarak gelen ve maliyeti azaltmayı hedefleyen ekran kartları ve ses kartları gibi ek kartların performansları da sizi memnun etmeyebilir. Hatta bazen köşe başındaki bilgisayarcınız size ihtiyaçlarınızı dahi karşılamayacak bir ana kart verir ve birkaç gün içinde çıkan sorunlarla boğuşup durursunuz. Yapmanız gereken güvenilir firmalarla bağlantıya geçmek.


HAFIZA / BELLEK - RAM (Random Access Memory)

BİLGİ : İşlemcinin yapamadığı bir işi yani geçici bilgi saklama işini yapan ufak elektronik bir karttır. Ana kart üzerindeki özel hafıza yuvalarına takılır. O anda çalışmakta olduğunuz programlardaki, oyunlardaki tüm aktif bilgiler bu hafızada saklanırlar. Çalışılan programın kompleksliği ile aynı anda çalışılan program sayısının fazlalığı bu hafızanın yeterli olup olmadığını belirleyen etmenlerdir. Bahsettiğimiz bilgiler bu hafızada geçici olarak saklanırlar yani bir program kapatıldığında bununla ilgili bilgiler hafızadan silinir. Bilgisayar kapatıldığında ise hafızadaki tüm bilgiler silinir. Kalıcı olması gereken tüm bilgiler sabit disklerde saklanırlar. Hafıza sadece anlık bilgi alışverişinin çok hızlı bir şekilde sağlandığı bir elektronik karttır.

AYRINTI : Aslında hafızalar çok kapsamlı bir konudur ve değişik elektronik gereçler için değişik hafıza teknolojileri mevcuttur ama biz burada bilgisayarlardan bahsettiğimize göre aynen devam edelim. Değişik tipleri mevcuttur. EDO RAM, SDRAM, DDRAM, RDRAM gibi. Daha değişik tipler de var ama burada bahsetmeye gerek yok. EDO RAM'ler eski teknolojili hafızalardır ve halen daha kullanılmakta olan birçok bilgisayarda bu tip hafızalar mevcuttur. Artık piyasada bulmanız imkansızdır sadece 2. el olarak ve büyük fiyatlara ulaşabilirsiniz. SDRAM (Synchronous Dynamic RAM) şu anda piyasadaki en tutulan hafıza tipidir, yüksek performans ile düşük fiyat özellikleri ile bunun sebebini anlamak güç değildir. DDRAM (Double Data Rate SDRAM) SDRAM tipi hafızaların çalışma frekanslarının 2 katına çıkartılarak teorik olarak iki katı performansa ulaşan hafızalardır. Birçok yerde kullanılırlar. RDRAM (Rambus DRAM) Rambus Inc. tarafından üretilen ve Intel 'in desteğini arkasında almış yeni teknoloji hafıza türüdür. SDRAM lerden çok daha hızlıdırlar ve fiyatları da ilk çıktıkları zamana göre çok düştüğü için oldukça yaygın olarak kullanılmaya başlanmıştır. Genel olarak hafıza kapasiteleri MB (MegaByte) ile ifade edilir ve 2 katı şeklinde artar 32, 64, 128, 256, 512 gibi. Hafızalarda dikkat edilmesi gereken en önemli noktalardan biri saat hızlarıdır. Aynı işlemcilerde olduğu gibi hafızlarda da bir içsel çalışma frekansı vardır ve bunların hem ana kart ile hem de diğer hafızalarla uyumlu olması gerekir. 66, 100, 133, 266, 800 MHz gibi saat hızları mevcuttur ve eğer aynı anda hem 100 MHz hem de 133 MHZ lik 2 farklı hafıza kullanırsanız sorun çıkma (kitlenme gibi) ihtimali vardır ! Eski tip ana kartlar 133 MHz lik hafızalarla uyumsuzdurlar vs.

ÖNERİ : Bu konudaki seçiminizi yaparken dikkatli olun zira ana kartınızı da hafızanıza göre alacaksınız. DDRAM ve RDRAM ler çok ucuzladılar, düşünmeden alabilirsiniz ancak normal işlemler için bu kadar hıza aslında ihtiyacınız olmadığını da bilin. Eğer bilgisayarınız sadece SDRAM destekliyorsa hiç endişe etmeyin SDRAM 'ler de yeterince hızlıdırlar. Peki bir bilgisayara ne kadar hafıza alınmalıdır? Mümkün olduğunca fazla! Çünkü eğer hafızanız çalıştırdığınız programları kaldıracak kapasiteye sahip olmazsa bilgisayarınız çok daha yavaş olan sabit diskinizi hafıza olarak kullanmaya başlıyor ve sisteminiz çok fazla yavaşlıyor. Böylece işlemcinizin gücünün hiçbir anlamı kalmıyor. Hafıza fiyatları o kadar düştüler ki senelerce önce 8MB 'a verdiğiniz para ile şu anda 256MB hafıza alabiliyorsunuz. Bizim tavsiyemiz minimum 128MB ortalama 256MB hafıza almanız. Bir önemli nokta da eğer hafıza alacaksanız mümkünse tek bir hafıza almanızı öneriyoruz. Örneğin tek 256MB yerine 2 adet 128MB almanız da mümkündür hatta sorunsuzdur ancak ideali tek hafıza almaktır. Alacağınız hafızanın ana kartınızla uyumlu olup olmadığını bilmeniz gerekebilir ancak yeni sistem alacaksanız böyle bir sorununuz olmaz çünkü seçim konusunda bilgisayarcınız size cı olur.


SABİT DİSK (SÜRÜCÜ) - HARD DISK / HARD (DISK) DRIVE

BİLGİ : Bilgisayarınızdaki tüm programların, kalıcı bilgilerin, yazılarınızın resimlerinizin, müziklerinizin kısacası tüm dosyalarınızın kaydedildiği aygıttır. Kapalı bir kutu gibi görünür ancak içinde yüksek hızda dönen diskler ve bu disklere manyetik olarak kayıt yapabilen bazı kafalar vardır. Bilgisayarın belki de en önemli parçasıdır çünkü içinde hareketli parçalar olduğu için bozulma ihtimali daha yüksektir ve bozulduğu takdirde kaydedilmiş bilgilerinizin geri getirilmesi neredeyse imkansızdır. Bilgisayarınızdaki herhangi bir parçayı değiştirmek zorunda kalsanız dahi bilgilerinize yeniden kavuşursunuz ancak sabit diskinize bir şey olursa kaydettiğiniz her şey ve tüm emekleriniz birden yok olabilir. Bu yüzden önemli bilgilerinizi yedeklemenizi (CD, Tape gibi bir başka aygıta kaydetmenizi) öneririz.

AYRINTI : Sabit disklerin kapasiteleri GB (GigaByte) olarak ifade edilir. 10, 20, 30, 40GB ... şeklinde çok yüksek kapasitelere kadar gider. Hızları da önemli ikinci konudur. Hız birimi rpm (rounds per minute - dakikadaki devir sayısı) ile ifade edilir. Piyasada 5400rpm, 7200rpm, 10000rpm gibi değişik hızlarda sabit diskler bulmak mümkündür. Taşınabilir bilgisayarlar için ise daha ufak sabit diskler kullanılır. Bunların bazıları hem elektrikten tasarruf etmek için hem de sessiz olmaları için yavaş çalışırlar.

ÖNERİ : Üretimi çok yüksek teknoloji gerektirdiği için sabit disk üretici sayısı gerçekten azdır ve neredeyse hepsi belirli bir kalite standardını tutturmuş durumdadır. Bu yüzden marka üzerine yoğunlaşmanız genelde gereksizdir. Kapasite açısından açıkçası 10GB bile ortalama bir kullanıcı için oldukça yeterli bir kapasitedir ancak fiyatları o kadar uygundur ki 30 ya da 40GB lık bir disk almak şu sıralar çok daha mantıklı. Hız konusunda biraz dikkatli olmanız gerek çünkü birçok bilgisayar satıcısı sadece kapasite konusunda bilgi verir ve ucuza maletmek için bilgisayara 5400rpm sabit disk koyar. İnanın bu hız da birçok uygulama için oldukça yeterlidir ama bu kadar para veriyorum illa daha hızlısını ve yeni teknolojiyi istiyorum diyorsanız 7200rpm üzerinde odaklanın. Zira bazen sabit diskiniz yazılımlar tarafından hafıza gibi kullanılır ve bu durumda çıkan garip sesleri de duyarak keşke sabit diskim çok daha hızlı olsaydı diye hayıflanırsınız.


EKRAN (GÖRÜNTÜ) KARTI - GRAPHICS CARD (BOARD) / VIDEO CARD

BİLGİ : Bilgisayarınızın monitöründe görmüş olduğunuz görüntüler ekran kartı adı verilen bir elektronik kart vasıtasıyla sağlanır. Bilgisayarın iletmiş olduğu komutlar ana kart üzerine takılmış olan ekran kartında görüntü sinyallerine dönüştürülür, bu sinyaller monitöre ulaştığında da görüntüye dönüştürülür. Görüntülerin kalitesi, monitörden önce ekran kartına bağlıdır. Ekran çözünürlüğünüzün yüksekliği, oyunlardaki grafiklerin güzel ve hızlı olması, tasarım işlemlerindeki görüntü hızları, direkt ekran kartınızın özellikleriyle belirlenir. Yeni teknoloji ekran kartları bilgisayarların yapması gereken bazı işlemleri kendi üzerlerine aldıkları için bilgisayar hızlarında rahatlıkla fark edilebilecek artışlar sağlanır.

AYRINTI : Yakın bir zamana kadar ekran kartları 2 Boyutlu (2D) ve 3 Boyutlu (3D) olmak üzere ikiye ayrılıyorlardı. Bunlardan 2D olanlar sadece iki boyutlu basit görüntüler oluşturmak için, 3D olanları ise oyun ve 3 boyutlu tasarım işlemlerinde kullanılıyorlardı. Ancak 3D olanlar 2D ekran kartları olmadan bir işe yaramıyordu yani her ikisini de kullanmanız gerekiyordu. Şu anda üretilen ekran kartları ise hem 3D hem de 2D görevlerini üstlenen çok kaliteli yüksek teknolojili ürünlerdir. Ekran kartı üreticilerinin ürünleri arasında çok büyük farklar yoktur. Asıl fark kullanılan grafik işlemcilerden ve hafıza tip ve miktarlarından kaynaklanmaktadır. Birkaç tip grafik işlemcisi vardır ancak ihtiyaca uygun olanı belirlemek çok basit değildir. Çünkü oyunlarda yavaş gibi görünen bir ekran kartı 3D tasarım işlemlerinde mükemmel sonuçlar verebilmektedir. Özellikle oyunlar için tercih edilen 3D kartlar normalde bilgisayarın hesaplaması gereken bazı işlemleri kendi işlemcisi üzerinde gerçekleştirerek bilgisayarın yükünü önemli miktarda hafifletirler. Bu sayede normalde yavaş bir Celeron sistem ile kesinlikle ulaşamayacağınız hızlara güzel bir ekran kartı ıyla ulaşabilirsiniz. Hatta bu ekran kartına sahip olmayan bir Pentium III'ü görüntü hızı konusunda yarı yolda bile bırakabilirsiniz. Ekran kartı hafızasının çok yüksek olması bir gereklilik değildir. 32MB oldukça yeterli bir miktardır ancak fiyatı uygun olduğu müddetçe 64MB 'ı tercih etmeniz çok doğaldır.

ÖNERİ : Hızlı bir sisteme sahipseniz alacağınız ekran kartının en son teknoloji olmasına gerek yoktur. Ortalama bir ürün seçmenizde fayda var çünkü bazen $70 lık bir ekran kartı ile $400 lık bir ekran kartından sizin elde edeceğiniz performans aynıdır! Gözünüzü korkutmayan bir fiyatı belirleyerek bunlardan en iyisini alabilirsiniz. Dünya'da en çok tutulan grafik işlemcileri nVIDIA marka işlemcilerdir ve bu işlemciyi kullanan birçok üretici vardır. Şaşırmamanız gereken nokta şu TNT, GeForce, Quadro gibi isimler aslında ekran kartının içinde kullanılan grafik işlemci isimleridir, ekran kartı markası değillerdir. Üzerinde dev gibi GeForce 3 Titanium yazan bir ekran kartının bir köşesinde asıl markası yazar (ASUS, WINFAST gibi). Bilinmedik markalara çok dikkat etmelisiniz zira kötü tasarlanan veya sürücüleri (yazılım) yetersiz olan kartlar uyumsuzluklara yol açabilmektedir. Aslında ekran kartları halihazırdaki nerdeyse tüm yazılımları kaldırabilecek güçtedirler ancak yazılımlardaki hızlı gelişme bugün aldığınız kartın yarın yavaş kalmasına neden olur. Eğer geleceğe yönelik alışveriş yapanlardansanız elbette ki paranızın yetebileceği en iyi kartı almalısınız ama fiyatı 2 ay sonra düşünce oturup hayıflanmayın çünkü öyle olacaktır